Hukumar zaɓen Nijeriya INEC na shirin bayyana matsayinta kan makomar wasu ’yan takara da ake ganin hukuncin kotun koli kan wasu sassa na dokar zaɓe ta 2026 na iya shafar cancantarsu a zaɓen 2027.
Jaridar Daily Trust ta ruwaito cewa INEC na sa ran bayyana matsayinta ne a Talatar nan, bayan kotun koli ta tabbatar da ingancin wasu tanade-tanaden dokar da suka shafi rajistar mambobin jam’iyyu da cancantar shiga zaɓen fidda ’yan takara.
Kotun kolin ta tabbatar da ingancin sassa na 77 da 84 na dokar zaɓe ta 2026, bayan ta saurari ƙarar da Jam’iyyar Zenith Labour Party (ZLP) da wasu jam’iyyu suka shigar kan tanade-tanaden.
Rahotannin shari’ar sun nuna cewa kotun koli ta mayar da ingancin wasu tanade-tanaden da kotun ɗaukaka kara ta soke a baya, ciki har da sashe na 77(5), 77(6), 77(7) da kuma 84(2).
A ƙarƙashin sashe na 77, jam’iyya na da alhakin gabatar da rajistar mambobinta ga INEC kafin lokacin zaɓen fidda ’yan takara, kuma waɗanda sunayensu ke cikin rajistar da aka gabatar ne kawai za su cancanci kaɗa ƙuri’a ko neman takara a irin wannan zaɓe.
Sai dai hukuncin kotun koli ya haifar da muhawara kan yadda tanade-tanaden za su shafi wasu ’yan siyasar da suka sauya jam’iyya bayan sun kasa samun tikitin jam’iyyunsu na farko.
A Gombe, ana kallon batun Farfesa Isa Ali Pantami, wanda ya sauya sheka daga Jam’iyyar APC zuwa PDP, a matsayin ɗaya daga cikin batutuwan da ke bukatar ƙarin bayani daga INEC.
A cewar wani mazaunin Gombe da jaridar ta ambata, Pantami ya janye daga takarar fidda gwani na APC a ranar 19 ga Mayu, sannan ya yi murabus daga jam’iyyar tare da komawa PDP.
Sai dai wani jigo a PDP ya ce hukuncin kotun koli bai bayyana cewa Pantami ba ya cikin rajistar mambobin PDP ba, yana mai cewa kotun ta tabbatar da ingancin tanade-tanaden dokar ne kawai.
Ya kuma yi nuni da cewa an soke zaɓen fidda gwani na farko da aka gudanar a ranar 26 ga Mayu, sannan aka sake gudanar da wani sabon zaɓen fidda gwani a ranar 29 ga Satumba.
A cewarsa, a lokacin sabon zaɓen, Pantami ya shafe kusan kwanaki 156 yana cikin PDP, wannan dai ra’ayi ne da wani jigon PDP ya bayyana, ba hukunci na ƙarshe kan cancantarsa ba.
A jihar Neja kuwa, an samu tambayoyi kan takarar Muhammad Nami, ɗan takarar gwamnan jihar na PDP a zaɓen 2027.
Wani lauya da ke da ƙwarewa kan kundin tsarin mulki a Minna, Abdulmumin Jibril Abdullahi, ya ce takarar Nami na iya fuskantar binciken shari’a idan aka tabbatar da cewa ba a saka sunansa cikin rajistar mambobin PDP da aka gabatar wa INEC a lokacin da doka ta tanada ba.
Sai dai wasu magoya bayan Nami da manazarta sun ce har yanzu batun ba a kammala fassararsa ba, musamman ganin cewa sashe na 33 na dokar zaɓe ya tanadi yadda za a sauya ɗan takara idan wanda ke da tikitin ya janye ko kuma ya rasu.
Haka kuma, hukuncin kotun koli ya jawo tambayoyi kan takarar tsohon Sufeto-Janar na ’yan sandan Nijeriya, Mohammed Abubakar Adamu, a jihar Nasarawa.
Rahoton ya ce tsohon IGP ya maye gurbin ɗan takarar gwamna na SDP, Adamu Angba, bayan Angba ya janye daga takarar.
Sai dai magoya bayan tsohon IGP da kwamitin yaƙin neman zaɓensa sun ƙalubalanci fassarar da ake yi, suna cewa Adamu bai kasance cikin waɗanda suka shigar da ƙarar da ta kai ga hukuncin kotun koli ba, kuma kotun ba ta bayar da wani umarni kai tsaye da ya hana shi shiga zaɓen ba.
Sun kuma dage cewa tsarin da ya kai ga samun tsohon IGP a matsayin ɗan takarar SDP ya kasance bisa doka, yayin da sauran masu ruwa da tsaki ke ci gaba da yin kira ga INEC da ta fayyace matsayinta.
A halin yanzu, shugaban INEC, Farfesa Joash Amupitan, na shirin yi wa manema labarai bayani kan shirye-shiryen hukumar na zaɓen 2027, inda ake sa ran zai kuma yi karin haske kan batutuwan da suka taso sakamakon hukuncin kotun koli.
Jadawalin INEC ya tanadi cewa za a wallafa jerin sunayen ƙarshe na ’yan takarar shugaban kasa da na majalisar kasa zuwa ranar 12 ga Satumba, yayin da za a wallafa jerin ƙarshe na ’yan takarar gwamna da majalisar dokokin jihohi zuwa ranar 10 ga Oktoba 2026, kamar yadda rahoton Daily Trust ya bayyana.
